Hoe Gorinchem mensen inschakelt

DUBBELINTERVIEW

‘De afgelopen jaren hebben we geprobeerd het besef van roeping te versterken’

Johan van de Minkelis

Aan tafel zitten Charlotte Scholtens en ds. Anne Rienks. Charlotte (56) werd in 1993, pasgetrouwd, lid van toen nog de GKv Gorinchem. In ruim dertig jaar heeft ze bijna alle commissies, werk- en taakgroepen gezien. Recent vervulde ze de rol van scriba en sinds 2024 is ze pastoraal ouderling. Anne (67) is de fulltime predikant. Hij heeft inmiddels de pensioengerechtigde leeftijd bereikt. In goed overleg met kerkenraad en gemeente is zijn contract verlengd tot juli 2027.

We spreken elkaar juist in de periode dat de kerkenraad op zoek is naar drie nieuwe ambtsdragers voor de vacature van ouderling, diaken en scriba. Na een uitgebreide en indringende oproep aan de gemeente om namen van mogelijke kandidaten in te dienen kwamen tientallen reacties binnen. Daarop werden potentiële ambtsdragers gepolst. Voor de vacature van diaken en pastoraal ouderling werden bereidwillige kandidaten gevonden om ‘op tal te staan’. De vervulling van deze twee vacatures ziet er hoopvol uit. De zoektocht naar een nieuwe scriba gaat nog even door.
Het is de jaarlijkse praktijk bij de NGK Gorinchem. De werving van nieuwe ambtsdragers wordt zorgvuldig voorbereid en neemt veel tijd in beslag. Maar steeds met succes: de kerkenraad is voltallig. Er staat een mooie ploeg broers en zussen. Als je er al iets van mag vinden, dan is het dat de gemiddelde leeftijd in de kerkenraad (58 jaar) niet helemaal correspondeert met de gemiddelde leeftijd in de gemeente (32 jaar).

‘Op dit moment zijn we qua leeftijd geen perfecte afspiegeling van de gemeente. Maar gelukkig is men jong van geest. In andere gemeenten heb ik meegemaakt dat voortdurend vacatures openstonden. Dat is hier gelukkig niet zo’, zegt dominee Anne Rienks.
Een gunstige uitzondering in de kerkenraad is de junior ouderling, twintig jaar oud en helemaal in zijn element. Anne: ‘Let wel, hij is geen jeugdouderling die het pastoraat en beleid met betrekking tot de jongeren in de gemeente als taak heeft. We willen in de junior ouderling de stem van jongeren beter horen en hij kan tegelijk een brug slaan tussen generaties. Hoewel het binnen onze gemeente en kerkenraad iets nieuws is – hij is vorig jaar bevestigd – wordt het nu al als zeer waardevol ervaren.’

Diversiteit in leeftijd en achtergrond

Ouderling Charlotte Scholtens licht toe hoe de werving van ambtsdragers er doorgaans uitziet: ‘Bij het zoeken naar ambtsdragers houden we niet vooraf rekening met iemands drukke agenda. We kijken wel naar iemands mogelijkheden en beperkingen. Maar mensen moeten zelf hun afweging maken. We streven naar diversiteit in leeftijd en achtergrond, zodat de kerkenraad een goede afspiegeling van de gemeente vormt. Als de ideale samenstelling niet haalbaar is, proberen we een zo goed mogelijke balans te vinden.’
Het openstellen van het ambt voor vrouwen in 2018 heeft de vijver van potentiële ambtsdragers vergroot. In de Gorinchemse praktijk zijn het tot nu toe de wat oudere zusters die ja hebben gezegd op de vraag het ambt van ouderling of diaken op zich te nemen. Voor jongere zussen is deze afweging een stuk moeilijker. Ze moeten hun tijd verdelen tussen werk, gezin en kerk. De bereidheid is er vaak wel. ‘Maar nu nog niet. Misschien volgend jaar’, is een veelgehoorde reactie.
NGK Gorinchem is hofleverancier van vrijwilligers en bestuursleden voor allerlei maatschappelijke en kerkelijke organisaties en projecten, zoals het Leger des Heils, het jongerenwerk van The Mall, de Voedselbank en azc. Anne: ‘Iets om trots op te zijn. We remmen het vooral niet af, maar het zet de vrijwillige inzet in de eigen gemeente wel enigszins onder druk.’

Roepingsbesef

De vraag naar vrijwilligers reikt natuurlijk verder dan het ambtelijke werk. Zeker als je bedenkt dat de gemeente de laatste paar jaar snel is gegroeid. Dat betekent automatisch dat er meer mensen nodig zijn om allerlei taken uit te voeren. ‘De afgelopen jaren hebben we geprobeerd het besef van roeping te versterken. Dat gebeurde onder andere in de prediking en met oproepen waarin het thema inhoudelijk werd uitgewerkt. Daarbij ging het niet alleen om het vervullen van ambten, maar breder om de vraag hoe ieder gemeentelid zijn of haar gaven kan inzetten’, zegt Anne. ‘We merkten dat dit iets losmaakt. In gesprekken hoor je terug dat mensen zich geroepen voelen, maar niet altijd voor een ambt. Of ze zijn soms al op andere manieren actief. Ook dat is waardevol.’
In lijn met de landelijke trend is het gemakkelijker om iemand voor een project of tijdelijke inzet te vinden. Charlotte: ‘Vooral bij praktische hulpvragen reageren mensen vaak snel. We zijn sterk in ad-hocacties. Via appgroepen is vaak snel praktische hulp geregeld.’

Uitgaan van gaven

Anne: ‘Naast de algemene oproepen rondom vacatures benaderen we mensen vaak rechtstreeks. Het helpt als we daarbij uitgaan van de gaven die iemand heeft. Soms leidt dat tot mooie resultaten. Zo is iemand die veel ervaring heeft met geluidstechniek achter de knoppen van de geluidsinstallatie terechtgekomen en pas later officieel lid van de gemeente geworden. Hij brengt vaardigheden in die anderen niet hebben. Heel erg waardevol.’
Waar ouderen eerder een taak op zich nemen vanuit een verantwoordelijkheidsgevoel, kun je jongeren vooral triggeren door aan te sluiten bij hun interesses en talenten, weet Anne vanuit de tijd dat hij als docent in het middelbaar onderwijs werkzaam was. Hij ziet jongeren aanhaken bij het techniekteam en de muziekgroep. En hij is zichtbaar trots op de jaarlijkse sportweek in de zomervakantie, waarbij veel jongeren en jongvolwassenen uit de gemeente zich inzetten. Een week lang organiseren zij voor de Gorinchemse jeugd sportactiviteiten waarin zij ook op een laagdrempelige manier het evangelie delen. ‘Ik was ontroerd toen ik na de sportweek al die jongeren voorin de kerk zag staan om te vertellen wat voor moois er in die week allemaal was gebeurd. Een nieuwe generatie die aantreedt en verantwoordelijkheid wil nemen. Ook onder twintigers zien we veel betrokkenheid. Sommigen blijven na hun studie gelukkig hier wonen en dat trekt weer andere jonge mensen aan. Deze groep vormt een belangrijk potentieel voor de toekomst.’

Vraaggestuurd

Charlotte: ‘Een sterk punt van onze gemeente is dat mensen de kans krijgen om iets te proberen. Het hoeft niet meteen perfect te zijn. Je mag fouten maken en daarvan leren. Dat draagt bij aan een ontspannen en gastvrije sfeer.’ Het open en laagdrempelige karakter van de gemeente nodigt uit tot nieuwe initiatieven van gemeenteleden. Wie met een goed idee komt, krijgt alle ruimte om hiermee aan de slag te gaan. Meegaan in initiatieven (vraaggestuurd) werkt veel beter dan dat we van bovenaf iets bedenken en daar dan mensen bij zoeken. Zo is onlangs de ‘light running’ gestart: samen een uurtje trainen en stilstaan bij het geloof. Jongvolwassenen zijn vorig jaar een Bijbelstudiegroep gestart. En er zijn diverse bloeiende appgroepen, waaronder een voor liefhebbers van kaart- en bordspelletjes.
Een ander mooi voorbeeld zijn de zogenaamde &ZO-bijeenkomsten op zondagavond. Nadat de traditionele tweede dienst enkele jaren geleden was opgehouden te bestaan, namen enkele gemeenteleden het initiatief om bijeenkomsten met een vrije invulling te organiseren. Gemiddeld acht keer per jaar is er een themabijeenkomst met een actueel thema. Bijvoorbeeld: Biblioloog &ZO, Vluchtelingen &ZO, Plastic soup &ZO (filmavond), AI &ZO, Gastvrijheid &ZO en Kerkverlating &ZO. De opkomst varieert van zo’n twintig tot vijftig mensen.

Mentoraat en coaching

Over leren gesproken: van lieverlee komt er meer aandacht voor mentoraat en coaching. Het is belangrijk dat mensen leren van ervaren gemeenteleden, hun ervaringen delen en problemen bespreken; dat geldt voor ouderen net zo goed als voor jongeren.
Binnen de kerkenraad is veel aandacht voor hoe mensen het ambt beleven en waar ze tegenaan lopen. Anne: ‘Reflectie op het ambt is structureel ingebouwd. Onderwerpen zoals hoe je vindt dat het gaat en of je genoeg energie hebt om je taak uit te voeren, staan vast op de agenda. Er hoeft dus niet eerst een crisis te ontstaan voordat zaken worden geëvalueerd.’
In de gemeente is zichtbare waardering voor iedereen die zich op welke wijze dan ook inzet voor het gemeentewerk. Elke maand worden in de dienst vrijwilligers van een bepaalde taakgroep in de schijnwerpers gezet doordat zij letterlijk even moeten gaan staan. Er wordt dan gedankt en een zegen gevraagd voor hun inzet. Een mooie manier om dankjewel te zeggen tegen gemeenteleden die, soms vooral achter de schermen, veel werk verzetten.

Interview door Johan van de Minkelis, lid van NGK het Oosterlicht in Gorinchem